Of: De rechter houdt zich niet bezig met zaken van geringe betekenis
Eind oktober vorig jaar organiseerde de werkgroep muziekbibliothecarissen van VVBAD een studiedag over auteursrecht. De voormiddag werd ingekleurd door anarchist Godfried Willem Raes en een uitstekende theoretische inleiding van jurist Joris Deene. De nammidag werd een vrije tribune voor de bekendste beheersvennootschappen (Semu, IFPI en Sabam).
Sommige bibliotheekmedewerkers werden klaarblijkelijk voor het eerst geconfronteerd met het begrip auteursrecht.
Pijnlijke discussies waren het gevolg: mag iemand binnen de muren van de bib een cd van de bib afspelen in zijn eigen draagbare cd-speler, zonder die cd eerst uitgeleend te hebben? Mag een bibliotheek hoesjes tonen op zijn website?
Mijn god. Waar koop je in hemelsnaam nog zo’n draagbare cd-speler? Wie leent nog die cd’s? Denk je echt dat Amazon de rechten op elk hoesje heeft ‘gecleared’? De minimis non curat praetor. Waarmee houdt de rechter zich dan wel bezig?
Een van de meest volledige overzichten over het Belgische auteursrecht en bibliotheken vind je op de site van de VOWB (Vlaams Overlegorgaan Wetenschappelijk Bibliotheekwerk). Openbare bibliotheken bevinden zich in een uitzonderingspositie binnen het auteursrecht: zij kunnen dankzij het leenrecht onder bepaalde voorwaarden (bv. leenvergoeding, sperperiode) werken uitlenen aan het publiek.
De toekomst ziet er veel minder rooskleurig uit: elke vorm van digitaal aanbod is per definitie een publieke mededeling gevolgd door een reproductie op een opslagmedium van de gebruiker. Van lenen en uitzonderingspositie is dus geen sprake meer, zelfs niet met moeizame DRM-restricties.
Voor elk digitaal aanbod (behalve publiek domein – werken waarvan de auteur al 70 jaar is overleden, een grens die de industrielobby zoals Disney van tijd tot tijd optrekt) zal de bibliotheek afspraken moeten maken met de rechthebbenden. En met de groeiende onduidelijkheid over territorialiteit en precieze dekking van beheersvennootschappen, is dat geen makkelijke klus.
Bovendien speelt het grootste deel van de contentindustrie nog steeds catenacciovoetbal en is de auteurswet een partijdige scheidsrechter. Bibliotheken moeten dringend andere tactiek uitproberen: randje buitenspel – of een andere sport gaan uitoefenen. Ga er eens (totáál fictief) van uit dat alles wel ergens gratis digitaal beschikbaar is, wat zou de rol van bibliotheken dan nog kunnen zijn? Misschien is die andere sport wel de uitdaging …
maart 13, 2008 at 12:23 pm |
Wat ik niet zo goed begrijp is waarom je zo benadrukt dat de auteurswet een partijdige scheidsrechter zou zijn?
Het auteursrecht – het woord zegt het zelf al – beschermt de rechten van de auteurs. Dat principe lijkt me niet verkeerd.
Wat de beschermende (afschermende) rol van de contentindustrie betreft: content is niet alleen “king”, maar tegenwoordig vooral ook “big money”. Het is toch logisch dat men datgene waarmee men zijn brood verdient in bescherming neemt c.q. het afschermt voor oncontroleerbaar (niet verzilverbaar) gebruik.
De belangen van de auteurs (en de commerciële bedrijven die hen vertegenwoordigen) die “content” creëren zijn nu eenmaal niet over heel de lijn dezelfde als de belangen van diegenen die deze “content” willen gebruiken. Een modus vivendi moet dus worden gevonden. En die rol is m.i. juist weggelegd voor het auteursrecht.
Het probleem – en dat is m.i. werkelijk het enige probleem – is dat onze huidige wetgeving niet is aangepast aan wat er zich op dit ogenblik daadwerkelijk in onze maatschappij afspeelt. Maar is het niet inherent aan ALLE wetgeving dat deze achter de feiten aanholt?
Indien mogelijk wil ik de discussie hier wat opentrekken en de vraag stellen wat contentleveranciers en -gebruikers zelf eventueel aan de huidige patstelling zouden kunnen doen? Iemand?
maart 17, 2008 at 9:51 pm |
Je redenering klopt. Ik bedoelde eigenlijk dat de [huidige] auteurswet een partijdige scheidsrechter is. En zeker is het auteursrecht in beginsel voorwaardescheppend en rechtvaardig, alleen is het een gebied waar de industrielobby de jongste twintig jaar zeer zwaar doorweegt.
Over een alternatieve oplossing voor je patstelling heb ik het in een volgende post.