In de zomerse blogstilte maak ik het me even makkelijk en verwijs ik naar een artikel in Bibliotheekblad nr. 13/14 jg. 2008. Karolien Selhorst interviewde collega Rosemie Callewaert en mezelf over de toekomst van de bibliotheek-opac (online public access catalog). Het resultaat werd een artikel met tien trends, die hieronder met een woordje uitleg staan opgesomd. Hebben we dingen over het hoofd gezien? Oh ja, en begraaf de term ‘opac’ aub; ‘zoekmachine’ dekt veel beter de lading.
1. de opac (online public access catalog) is niet langer onderdeel van een geïntegreerd bibliotheeksysteem, maar een zoekmachine in de diverse bronnen die beschikbaar zijn. Moduleer je ILS (Integrated Library System). Een klassiek bibliotheeksysteem is in zijn geheel nooit ‘the best of all possible worlds’, ga shoppen op zoek naar de beste modules van verschillende leveranciers.
2. faceted search. In de bibliotheekwereld echt gelanceerd door Aquabrowser en onvermijdelijk overgenomen door de grote ILS-leveranciers Ex Libris (Primo), Innovative Interfaces (Encore) en Sirsi-Dynix (Enterprise) en de open source ILS-en Koha en Evergreen.
3. Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) en relevantiesortering. Onontbeerlijke werkgroepering in grote catalogi als Worldcat en Zoeken.bibliotheek.be, kan ook ingezet worden bij de relevantiesortering. Alfabetisch sorteren is hopeloos verouderd.
4. de sociale opac (sopac) of het toekennen van web 2.0-features aan de bibliotheekcatalogus. Creëer een dialoog met de gebruikers en verrijk de autoriteit van je bibliotheek met de user generated content. Om echt impact te hebben op de catalogus, moet je wel beschikken over een voldoende kritische massa aan data en gebruikers.
5. lokaliseren. Dé catalogus van ‘mijn’ bibliotheek wordt een relatief begrip. Materialen zijn mobiel of digitaal en de lokalisatie buiten de eigen lokale bibliotheek wordt steeds belangrijker
6. contexten en moods: van vorm naar inhoud. Probeer diepere en toegankelijke, zelfs alternatieve ontsluiting. De formele catalografie staat al lang op punt, inhoudelijke ontsluiting verkent nieuwe wegen zoals gemoedscategorisatie en contexten.
7. bring the outside in. Haal zoveel mogelijk zinvolle externe metadata binnen in de zoekmachine (liefst indexeerbaar, anders federated search of via widgets) en hou ze onder controle met een fijn afgestelde relevantiesortering
8. bring the inside out. Gebeurt nog veel te weinig: maak API’s, widgets, RSS-feeds voor zoekopdrachten en lijstjes. Zorg dat je bent waar je gebruikers zijn. Breng je metadata naar buiten in andere toepassingen zoals Google, Worldcat en LibraryThing.
9. LibraryThing. Leg koppelingen met de grootste boekencommunity ter wereld als toepassing van veel van bovenstaande trends. Breng je gebruikers naar LibraryThing.
10. waar blijft de dienstverlening? Vergeet de core business niet. Ontwikkel digitale dienstverlening 24/7 van thuis uit en verhoog de service levels van de fysieke bibliotheek en het bovenlokaal netwerk. Het concept van de bibliotheek als een third place leidt ook tot nieuwe ideeën in bibliotheekbouw en -inrichting.
Categorie: Bibliotheekblad, catalogus, trends
juli 25, 2008 at 1:47 pm |
De tien beschreven trends zijn inderdaad pertinent en als bibliotheken “mee” willen zijn en willen inspelen op de wensen van hun klanten dan moeten ze er werk van maken. Het is inderdaad zo dat heel wat van de huidige webcatalogi helemaal niet klantgericht en klantvriendelijk zijn. Ik ben wat dat betreft ook niet te beroerd om de hand in eigen boezem te steken. In Brussel werden daar trouwens al parlementaire vragen over gesteld.
Met de nieuwste ontwikkelingen van Zoeken.Bibliotheek.be (ZBB) geeft het VCOB het goede voorbeeld. Niet alleen wat de zoekfunctionaliteit betreft, maar ook met alle extra’s rond Web 2.0 / sociale netwerken. En met name wat de ontwikkelingen op het vlak van FRBR betreft heb ik de indruk dat het VCOB ook internationaal hoge ogen scoort.
Een voorbeeldfunctie is mooi, maar onvoldoende. Natuurlijk kan en moet het VCOB niet blijven stilstaan. Er moet verder worden geïnvesteerd en geïnnoveerd in ZBB. Maar er moet ook plaats zijn voor een “rustpunt” en misschien moeten er – na de laatste grote aanpassingen die onlangs plaatsvonden – nu wat zaken worden uitgediept in plaats van nog verdere aanpassingen in de breedte te doen. Dat is nodig, denk ik, om de bibliotheken de gelegenheid te geven een inhaalbeweging te maken. The sky is the limit, maar je moet als bibliotheek nog wel een zichtbare horizon voor je hebben om op korte en middenlange termijn een beleid te kunnen uitstippelen dat voldoende concrete realisaties bevat.
Ik wil geen klaagzang aanheffen, maar wij – bibliotheken – kunnen het tempo van wat technologisch haalbaar is niet volgen. We willen misschien wel, maar we kunnen niet. Dat heeft niet alleen met een gebrek aan personeel en aan technische achtergrondkennis te maken (het verhaal van Web 2.0, weet je wel), maar ook met het feit dat het doorvoeren van bepaalde ontwikkelingen administratief vaak loodzwaar weegt. Het schrijven van een lastenboek bijvoorbeeld, het voorbereiden van een investeringsdossier ten behoeve van de lokale overheid. Een overheid wil immers geen kat in een zak kopen. Er moet dus veel water door de zee, maar vooral ook veel inkt op het papier vloeien voor iets daadwerkelijk kan worden uitgevoerd.
Ik denk dat er bij bibliothecarissen nood is om de beschreven catalogustrends verder uit te diepen. Zowel inhoudelijk (”Wat zit erin voor mijn bibliotheek?”) als een stuk technisch (”Welke stappen moet of kan ik zetten om dit in mijn catalogus te implementeren?”). Dat laatste is natuurlijk erg moeilijk in een soort “handleiding” te gieten, al was het maar omwille van de grote verschillen tussen de bibliotheeksystemen waarin zo’n catalogus geïmplementeerd moet worden.
Terecht wordt opgemerkt dat een webcatalogus tegenwoordig geen integraal deel van een bibliotheeksysteem meer hoeft te zijn. De grote leveranciers van bibliotheeksystemen zien dat echter niet zo. Zij proberen hun klanten natuurlijk volledig aan zich te binden. Als je het over alternatieve catalogusmodules hebt, krijg je als antwoord dat de ingebouwde catalogusmodule van het eigen bibliotheeksysteem die dingen toch ook allemaal kan. Ik stel bij de leveranciers van bibliotheeksystemen vaak een schrijnend gebrek aan knowhow en vooral een gebrek aan toekomstvisie vast. Als men maar kan verkopen, de kwartaalcijfers regeren het beleid. Men kijkt niet verder dan de eigen voordeur en dat gaat uiteindelijk ten koste van de eindgebruikers, onze klanten.
september 9, 2008 at 8:14 pm |
In een poging onze catalogi binnenste buiten te keren (trend 8), bieden de Antwerpse bibliotheken (openbare en erfgoedbibliotheek) iedereen de mogelijkheid te linken naar een lijst van werken in onze collecties.
De lijst is het resultaat van een zoekactie die je in een URL hebt gestoken.
De manier waarop je dit doet wordt beschreven de publicatie ‘linken naar een lijst’ (zie http://www.antwerpen.be/docs/Stad/Bedrijven/Cultuur_sport_recreatie/CS_Bib/Catalogi_linken_naar_lijst.pdf )
Voorbeeldje : fans van J.M.H. Berckmans kunnen linken naar een actuele lijst van werken van de betreurde auteur in de collectie van de openbare bib met http://obib.antwerpen.be/query/obib/obaopac/auteur/phterm=Berckmans,%20J.M.H.
november 17, 2008 at 10:15 pm |
[...] En in Vlaanderen? Een artikel dat ik deze zomer in Bibliotheekblad las en dat hier wel past is ‘Zoeken in de catalogus: 10 trends’. Je kan het ook hier vinden. [...]